Để xác định ai đủ điều kiện nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội, trước tiên cần căn cứ vào danh mục đối tượng được quy định tại Điều 76 Luật Nhà ở 2023. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng giúp người dân hiểu rõ mình có thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội hay không.
Theo quy định mới, Luật Nhà ở 2023 đã hệ thống hóa và mở rộng danh sách lên 12 nhóm đối tượng, thể hiện rõ tính bao trùm và định hướng an sinh xã hội của Nhà nước. Việc mở rộng này giúp nhiều nhóm người có cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội hơn, đặc biệt là người lao động và các đối tượng yếu thế.
| Nhóm | Tên đối tượng | Phân tích |
| 01 | Người có công với cách mạng | Bao gồm cả thân nhân liệt sĩ thuộc diện được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công. Đây là nhóm luôn được ưu tiên cao nhất trong mọi chính sách an sinh, thường được cộng điểm tối đa trong thang bảng điểm xét duyệt hồ sơ mua NƠXH. |
| 02 | Hộ nghèo, cận nghèo nông thôn | Nhóm đối tượng truyền thống tại các vùng nông thôn. Tuy nhiên, nhóm này thường hướng tới các chương trình hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát hơn là mua căn hộ NƠXH tại đô thị. |
| 03 | Hộ nghèo, cận nghèo vùng thiên tai | Nhóm đặc thù tại khu vực nông thôn thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ, biến đổi khí hậu. Chính sách cho nhóm này thường gắn liền với tái định cư và phòng chống thiên tai. |
| 04 | Hộ nghèo, cận nghèo đô thị | Nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất tại các thành phố lớn do chênh lệch chi phí sinh hoạt cao. Việc xác định hộ nghèo/cận nghèo dựa trên chuẩn nghèo đa chiều của từng giai đoạn. |
| 05 | Người thu nhập thấp tại đô thị | Đối tượng trọng tâm. Đây là nhóm có nhu cầu lớn nhất về NƠXH thương mại (do doanh nghiệp đầu tư). Luật mới đã định nghĩa lại “thu nhập thấp” một cách cụ thể hơn tại Nghị định 100/2024/NĐ-CP, tạo điều kiện cho tầng lớp trung lưu thấp tiếp cận nhà ở. |
| 06 | Công nhân, người lao động tại KCN | Mở rộng bao gồm cả lao động làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp. Sự thay đổi này thừa nhận vai trò của lực lượng lao động tại các cụm công nghiệp nhỏ lẻ và các cơ sở sản xuất phân tán, không chỉ khu trú trong các KCN tập trung. |
| 07 | Lực lượng vũ trang nhân dân | Bao gồm sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân công an/quốc phòng. Nhóm này có đặc thù công tác luân chuyển, thường được bố trí các dự án nhà ở riêng biệt (nhà ở lực lượng vũ trang) để đảm bảo an ninh và sẵn sàng chiến đấu. |
| 08 | Cán bộ, công chức, viên chức | Những người hưởng lương từ ngân sách hoặc làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập. Mặc dù có thu nhập ổn định nhưng mức lương cơ sở thấp so với giá nhà thị trường khiến họ khó tiếp cận nhà ở thương mại. |
| 09 | Người trả lại nhà ở công vụ | Đối tượng không còn đủ tiêu chuẩn ở nhà công vụ (ví dụ: nghỉ hưu, chuyển công tác) và gặp khó khăn về chỗ ở. Đây là chính sách “hậu công vụ” để đảm bảo cán bộ không bị “ra đường” sau khi cống hiến. |
| 10 | Hộ gia đình bị thu hồi đất | Những người bị giải tỏa, phá dỡ nhà ở nhưng chưa được bồi thường bằng nhà/đất ở. Nhóm này cần được ưu tiên tuyệt đối để ổn định cuộc sống sau biến cố mất đất. |
| 11 | Học sinh, sinh viên | Nhóm này chỉ được hưởng chính sách hỗ trợ thuê nhà trong thời gian học tập. Đây là quy định hợp lý vì sinh viên chưa có tích lũy tài chính và nhu cầu cư trú chỉ mang tính tạm thời trong 4-5 năm học. |
| 12 | Doanh nghiệp, Hợp tác xã trong KCN | Điểm mới đột phá. Pháp luật cho phép doanh nghiệp đứng ra thuê NƠXH để bố trí cho người lao động của mình thuê lại (nhà lưu trú). Cơ chế này khuyến khích doanh nghiệp tham gia lo chỗ ở cho nhân viên, coi đó là một phần của phúc lợi và chiến lược giữ chân nhân sự. |
📌 Vai trò của việc phân loại đối tượng trong chính sách nhà ở xã hội
Việc phân loại 12 nhóm đối tượng không chỉ mang tính liệt kê mà còn đóng vai trò quan trọng trong:
- Xác định điều kiện mua nhà ở xã hội
- Chuẩn bị hồ sơ chứng minh hợp lệ
- Xác định thứ tự ưu tiên khi xét duyệt
Nhờ đó, quá trình xét duyệt hồ sơ mua nhà ở xã hội trở nên minh bạch, công bằng và đúng đối tượng hơn.
⭐ Điểm mới nổi bật trong chính sách nhà ở xã hội
Một trong những điểm đáng chú ý của Luật Nhà ở 2023 là việc bổ sung và làm rõ một số nhóm đối tượng:
- Nhóm doanh nghiệp (nhóm 12): được tham gia và hưởng chính sách liên quan đến phát triển nhà ở xã hội
- Nhóm người lao động ngoài khu công nghiệp (nhóm 6): mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội cho nhiều đối tượng hơn
Những thay đổi này thể hiện rõ tư duy chính sách theo hướng “nhà ở xã hội gắn liền với sinh kế”.
Đáng chú ý, việc bổ sung và làm rõ một số nhóm đối tượng, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp (nhóm 12) và nhóm người lao động ngoài khu công nghiệp (nhóm 6), cho thấy tư duy chính sách theo hướng “nhà ở gắn liền với sinh kế”. Qua đó, nhà ở xã hội không chỉ giải quyết nhu cầu an cư mà còn đóng vai trò là công cụ hỗ trợ phát triển kinh tế, góp phần ổn định và duy trì nguồn nhân lực cho các khu vực sản xuất, kinh doanh.
Việc nắm rõ đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội là bước đầu tiên và quan trọng nhất khi muốn đăng ký mua loại hình nhà ở này. Với những thay đổi trong Luật Nhà ở 2023, cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội ngày càng mở rộng, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và toàn xã hội.